فهم قدرت و فهم اقتصاد

در ادامه شرح مارکسیسم به زبان ساده، توضیح‌های بیشتری را با سایر رفقا به اشتراک می‌گذارم. سعی می‌کنم که بخش‌های این پژوهش تا جای امکان کوتاه و ساده باشه. در این نوشته از نوشته‌های رفیق مازیار رازی نیز استفاده شده است.

مارکس معنقد بود که پس از سرنگونی دولت سرمایه‌داری، و استقرار دولت كارگری، از لحاظ اقتصادی باید سه مرحله از یك‌دیگر متمایز شوند: 1. مرحله‌ی انتقال از سرمایه‌داری به سوسیالیزم. 2. مرحله‌ی اول كمونیزم (جامعه‌ی سوسیالیستی) 3. مرحله‌ی دوم كمونیزم (جامعه‌ی كمونیستی) البته هیچ‌گاه میان دو مقوله سوسیالیزم و كمونیزم از دیدگاه ماركس و انگلس تفاوت كیفی وجود نداشت. سوسیالیزم صرفن مرحله‌ی نخست كمونیزم است. در سوسیالیزم طبقات و دولت از میان رفته و به هر فرد در جامعه به اندازه سهم او در تولید اجتماعی از محصول آن تولید تعلق می‌گیرد. سپس در مرحله‌ی كمونیزم-با رشد كیفی نیروهای مولده در سطح جهانی و وفور اقتصادی- به هر كس به اندازه نیازش تعلق می‌گیرد.

مرحله انتقال از سرمایه داری به سوسیالیزم

قصدم بحث آکادمیک یا تئوریک نیست، بل‌که تنها می‌خواهم مارکسیسم را به زبان ساده بیان کنم. در این میان از پژوهش بهرام‌محيی نیز استفاده کرده‌ام و هم‌چنین از مازیار رازی درخواست کردم که درستی این متن رو بررسی کند. از آن‌جا که مارکس صرفن در پی نشان دادن ضرورت تقسیم عادلانه‌ی نعمات مادی نبود (و آن را سوسیالیسم مبتذل می‌نامید) در آثارش به‌طور مشخص به مفهوم عدالت نپرداخت. اما در نقد اقتصادسياسی سرمايه‌داری، آموزه‌های او ناظر بر انديشه‌ی کانونی عدالت اجتماعی بود.

مارکس نظام اجتماعی مبتنی بر مالکيت خصوصی را نفی کرد. به عقيده‌ی او در جامعه‌ی مبتنی بر مالکيت خصوصی، انسان از ذات خود بيگانه (ازخودبيگانگی) می‌شود. کارگران که با کار خود بيگانه شده‌اند، آن را نفی کرده و در کار شری احساس می‌کنند که نه به آزادسازی انرژی جسمی و روحی، بل‌که به فرسايش جسم و ويرانی روح می‌انجامد! او بسیار قبل‌تر (در يادداشت‌های اقتصادی ـ فلسفی) توضیح داده بود که در نتيجه‌ی چنين روندی، کارگر فقط وقتی بيرون از کار است، خود را بازمی‌يابد و وقتی کار می‌کند، از خود بی‌خود می‌شود. (یعنی هنگامی در خانه است که کار نمی‌کند و هنگامی که کار می‌کند در خانه نيست) به اين اعتبار، کار او داوطلبانه نيست، بل‌که کار اجباری است. پس کار او نه برآورنده‌ی يک نياز، بل‌که ابزاری در خدمت برآوردن نيازهای غيرخود است. اين بيگانه‌گی در آن‌جا متجلی می‌گردد که به محض آن‌که جبر فيزيکی يا جبر ديگری وجود نداشته باشد، کارگر از کار چونان طاعون فرار می‌کند. پيامد قهری بيگانگی انسان از محصول کار خود، بيگانه شدن انسان از انسان است.

برای چيرگی بر اين از خودبيگانه‌گی انسان، بايد مناسبات توليدی سرمايه‌داری (به‌ويژه مالکيت خصوصی بر ابزار توليد) را از ميان برداشت و مالکيت اشتراکی را جانشين آن ساخت. به عقيده‌ی مارکس، تاريخ همه‌ی جوامع بشری تا کنون، تاريخ مبارزه‌ی طبقاتی بوده است و نظام سرمايه‌داری آخرين نظام طبقاتی تاريخ است. چرا که اين نظام با رشد صنايع بزرگ هم‌راه است و پرولتاريا را که گورکن آن و خود محصول صنايع بزرگ است به دست خود می‌آفريند. مارکس نابودی نظام سرمايه‌داری و پی‌ريزی کمونيسم را رسالت تاريخی طبقه‌ی کارگر می‌داند. مارکس و انگلس برای چيره‌گی بر اين بي‌عدالتی اجتماعی، کسب قدرت سياسی توسط کارگران (پرولتاريا) و رفتن به سوی جامعه‌ی کمونيستی را پيشنهاد می‌کنند. ويژه‌گی کمونيسم، برانداختن مالکيت بورژوايی است و از آن‌جا که مالکيت خصوصی بورژوايی، آخرين و کامل‌ترين مظهر شيوه‌ی توليد و تملک مبتنی بر تضادهای طبقاتی و استثمار انسان‌ها به دست انسان‌های ديگر است، برانداختن مالکيت خصوصی یکی از هدف‌های کمونيسم است. اگر سرمايه که قدرتی نه شخصی بل‌که اجتماعی است، به مالکيت جمعی همه‌ی اعضای جامعه تبديل گردد، خصلت اجتماعی مالکيت تغيير می‌کند، يعنی مالکيت خصلت طبقاتی خود را از دست می‌دهد. البته به اعتقاد مارکس و انگلس، کمونيسم امکان تملک محصولات اجتماعی را از هيچکس سلب نمی‌کند، بل‌که فقط اين امکان را سلب می‌کند که با تملک اين محصولات، تسلط اسارت‌آور بر کار انسانی ديگر برقرار گردد.

برابری حقوقی در جامعه‌ی بورژوايی، ظاهری و در خدمت لاپوشانی ساختارهای استثماری آن است و دولت چيزی جز ابزار اعمال قهر طبقه‌ی حاکم نيست. در جامعه‌ی سرمايه‌داری نيز دولت صرفن ابزاری در خدمت تحکيم سيطره‌ی بورژوازی و فشار و ظلم نسبت به پرولتارياست. حقوق معتبر در جامعه نيز به مثابه قوانين طبقه‌ی حاکم و در خدمت منافع آن است. انگلس (در کتاب لودويگ فويرباخ و پايان فلسفه‌ی کلاسيک آلمانی) خاطرنشان می‌سازد که: «در وجود دولت، نخستين نيروی ايدئولوژيک مسلط بر انسان در برابر ما خودنمايی می‌کند. جامعه برای خود ارگانی به منظور دفاع از منافع عمومی خود در مقابل حمله‌های داخلی و خارجی به وجود می‌آورد. اين ارگان، قدرت حاکمه‌ی دولتی است و به محض آن‌که پديدآمد، نسبت به جامعه کسب استقلال می‌کند و هر قدر بيشتر به ارگان يک طبقه‌ی معين تبديل می‌گردد و تسلط اين طبقه را مستقيم‌تر عملی می‌کند، به همان اندازه در اين مورد موفقيت بيشتری دارد. مبارزه‌ی طبقه‌ی ستم‌کش عليه طبقه‌ی حاکم، ناگزير به مبارزه‌ی سياسی يعنی به مبارزه‌ای تبديل می‌گردد که پيش از هر چيز متوجه تسلط سياسی اين طبقه است». در نتیجه مارکس و انگلس، برای پايان دادن به يک چنين بي‌عدالتی اجتماعی، کسب قدرت سياسی توسط طبقه‌ی کارگر و درهم‌شکستن ماشين دولتی بورژوازی را ضروری می‌دانند. قدرت سياسی تصرف شده توسط پرولتاريا، بايد به مثابه وسيله‌ای در خدمت انقلابی‌کردن مناسبات اجتماعی قرار گيرد و به اين وضعيت ناعادلانه پايان دهد که در جامعه کسی که کار می‌کند چيزی به دست نمی‌آورد و آن‌که چيزی به دست می‌آورد، کار نمی‌کند!

مارکس، فلسفه و ايدئولوژی

او از فلسفه (به معنای متعارف آن) فاصله داشت و به اقتصادسياسی و جامعه‌شناسی روی آورده بود.مارکس و انگلس فرزندان زمانه‌ای بودند (زمانه‌ی تحلیل‌های ريکاردو، اوئن و جان استيوارت ميل، سن‌سيمون، بلان، بابوف، فوريه و بلانکی، وايتلينگ، اشتيرنر و لاسال و...) برای یافتن چگونگی رهايی طبقه‌ی کارگر و رفتن به سوی آرمان‌شهرهای سوسياليستی يا کمونيستی؛ او ضمن نقد آرای نامبردگان، به تنهايی و يا با هم‌فکرش فريدريش انگلس، بخش‌هايی از آموزه‌های آنان را اخذ کردند و با پروردن آن‌ها، نظريه‌های خود را عرضه نمودند.

ماترياليسم ديالکتيک به نظريه‌ی فلسفی ماديت گيتی، رابطه‌ی ميان ماده و آگاهی و جنبش و تکامل در جهان می‌پردازد، و ماترياليسم تاريخی بررسی رابطه‌ی ميان هستی و آگاهی اجتماعی، قوانين و نيروهای تکامل جامعه و نوعی فلسفه‌ی اجتماعی است. برای مارکس تاريخ، مناسبات توليدی مادی و پيامدهای آن و از همان آغاز تاريخ پيکار طبقاتی است. مارکس در نقد ماترياليسم فويرباخ، آن را بيگانه با عمل و واقعيت اجتماعی دانست و توضیح داد که «فيلسوفان صرفن جهان را گوناگون تفسير کرده‌اند، اما موضوع بر سر تغيير آن است.» او نوعی فلسفه‌ی عملی را مطرح کرد که آن‌چه که می‌کوشیم دریابیم را دگرگون کنیم. به نظر او، دگرگونی اجتماعی و فکری هم‌زمان پیش می‌رود. شاخص ماترياليسم تاريخی، پذيرش اين امر که فلسفه، حقوق، اخلاق، زيبايی‌شناسی، تئولوژی و غيره، صرفن روبنايی برای زيربنای اجتماعی ـ اقتصادی است. او ايدئولوژی را که وابستگی ايده‌ها به پيش‌شرط‌های مادی را نمی‌پذيرد، آگاهی کاذب نامید.

مطابق نظر او، اين آگاهی انسان نيست که هستی اجتماعی او را متعين می‌سازد، بل‌که آگاهی انسان تحت جبر هستی اجتماعی قرار دارد که اين مناسبات وابستگی، با مناسبات ميان روبنا و زيربنا در کل جامعه منطبق است. زيربنای اقتصادی جامعه (نيروهای مولده و مناسبات توليدی) تعیین کننده هست و روبنای سياسی و نظری (و هم‌چنين ارزش‌ها و هنجارها و...) تنها توجيهات ايدئولوژيک و تضمين‌های حقوقی برای زيربنای اقتصادی طبقه‌ی حاکم هستند! مارکس به‌خاطر همین که انديشه‌ی فلسفی نيز بخشی از ايدئولوژی روبنايی است، به دانش‌هايی چون اقتصادسياسی و جامعه‌شناسی روی آورد. در ايدئولوژی آلمانی (نوشته‌ی مارکس و انگلس) در نقد واقعيت‌گريزی پيروان هـگــل می‌خوانیم که آنان مدعی‌اند که اصطلاح درست برای فعاليت خود را يافته‌اند و آن پيکار عليه بيهوده‌گويی است. اما فراموش می‌کنند که خود نيز در مقابله با اين بيهوده‌گويی، کاری جز بيهوده‌گويی نمی‌کنند و پيکار با بيهوده‌گويی‌های اين جهان، هرگز به معنای پيکار با جهان واقعن موجود نيست. به ذهن هيچ‌يک از اين فيلسوفان خطور نکرده است که از رابطه‌ی ميان فلسفه‌ی آلمانی و واقعيت آلمان، و از رابطه‌ی ميان نقد آنان و پيرامون مادی‌شان بپرسند. فريدريش انگلس، در همين راستا (در لودويگ فويرباخ و پايان فلسفه‌ی کلاسيک آلمانی) خاطر نشان ساخت که دريافت مارکسی از تاريخ، به فلسفه در قلم‌روی تاريخ و طبيعت پايان داده است و اينک در همه‌جا ديگر موضوع بر سر آن نيست که روابط را در ذهن به انديشه درآوريم، بل‌که بر سر آن است که آن‌ها را در واقعيات مکشوف سازيم. انگلس افزود که در آلمان به‌ويژه در قلم‌رو علوم تاريخ و از جمله فلسفه، با زوال فلسفه‌ی کلاسيک، روح سابق پژوهش نظری بی‌ملاحظه نيز ناپديد شده است و التقاط‌گری بی‌مايه و ترس ملاحظه‌کارانه نسبت به مقام و عايدی تا حد پست‌ترين جاه‌طلبی جای آن را گرفته است. نمايندگان رسمی فلسفه، ايدئولوگ‌های آشکار بورژوازی و دولت موجودند، آن‌هم در زمانی که هر دو در تقابل علنی با طبقه‌ی کارگر ايستاده‌اند.

مارکس و شرح جامعه‌ی کمونيستی

مارکس در رساله‌ی انتقادی خود در مورد برنامه‌ی حزب کارگران آلمان (تحت عنوان نقد برنامه‌ی گوتا) خاطر نشان می‌سازد که ميان جامعه‌ی سرمايه‌داری و کمونيستی، يک دوره‌ی تحولات انقلابی از اين به آن قرار دارد. اين دوره منطبق است با يک دوره‌ی گذار سياسی که دولت آن چيزی جز ديکتاتوری انقلابی پرولتاريا (ديکتاتوری آموزشی) نمی‌تواند باشد». البته هدف بايد آزادسازی واقعی دولت يعنی تبديل آن از ارگانی تحميلی بر جامعه به ارگانی تحت تسلط مطلق جامعه باشد. با از بين رفتن تضادهای طبقاتی و ايجاد جامعه‌ی بی‌طبقه‌ی کمونيستی، دولت نيز به مثابه ابزار اعمال حاکميت يک طبقه، علت وجودی خود را از دست می‌دهد و زوال می‌يابد. جای جامعه‌ی کهن بورژوايی (با طبقات و تضادهای طبقاتی آن) را جامعه‌ای (جمهوری کار) می‌گيرد که در آن تکامل آزاد هر فرد، شرط تکامل آزاد همگان است.

در مراحل نخستين جامعه‌ی کمونيستی، فرد توليد کننده، همان چيزی را از جامعه دريافت می‌کند که با نيروی کار خود و به شکل ديگر به آن تحويل داده است. از آن‌جا که اين دادوستد نيز در حکم مبادله‌ی کالاهای هم‌ارزش است، پس در آن همان قوانين مبادله‌ی کالا حاکم خواهد بود. اما شکل و محتوای اين مبادله تغيير خواهد يافت، زيرا در شرايط تازه، هيچ‌کس نخواهد توانست چيزی جز کار خود عرضه کند و از طرف ديگر چيزی جز وسايل مصرفی در مالکيت او نخواهد بود. اما از آن‌جا که برخی افراد نسبت به ديگران از برتری‌های جسمی و روحی برخوردارند و می‌توانند کار بيشتری انجام دهند، پس حقوق برابر ميان افراد می‌تواند به حقوق نابرابر برای کار نابرابر تبديل گردد. اگر چه جامعه اختلاف طبقاتی را به رسميت نمی‌شناسد و همگان را در حکم کارگرانی همسان می‌داند، اما استعدادهای نابرابر فردی و توانايی بازده کار را به مثابه امتيازات طبيعی به رسميت می‌شناسد. به اين معنا از نظر محتوايی به حق نابرابری تمکين می‌کند.

مارکس تصريح می‌کند که در مراحل نخستين جامعه‌ی کمونيستی، يعنی در زمانی که اين جامعه پس از دردهای طولانی زايمان از بطن جامعه‌ی سرمايه‌داری بيرون آمده، اين کمبودها اجتناب‌ناپذير خواهند بود. اما در مرحله‌ی بالاتر جامعه‌ی کمونيستی، يعنی پس از آن‌که تبعيت بنده‌وار فرد از تقسيم‌کار و تضاد ميان کار روحی و بدنی از ميان رفت؛ پس از آن‌که کار از وسيله‌ای برای زندگی، به نياز زندگی تبديل شد؛ و پس از آن‌که با تکامل همه‌جانبه‌ی افراد، نيروی مولده‌ی آنان نيز رشد کرد و چشمه‌های ثروت تعاونی جاری گشت، تنها درآن زمان می‌توان از افق حقوقی تنگ بورژوايی فراتر رفت و جامعه خواهد توانست بر درفش خود بنويسد که «از هر کس مطابق استعدادهايش، به هر کس مطابق نيازهايش.»

 زیر نویس:

- ولادیمیر لنین: آموزش کارل مارکس آموزشی است قدرقدرت، زیرا که واقعی است؛ منضبط و منسجم است. جهان‌بینی واحدی را به انسان‌ها عرضه می‌کند، که با هیچ‌نوع خرافات و ارتجاعی سر سازگاری ندارد و مخالف با هرنوع سلطه استثمارگرانه بورژوازی است.

از قدیم گفته‌اند واژه‌ها برنده‌تر از شمشیرند. آن‌ها در طول تاریخ حرکت‌ها و جنبش‌های بسیاری را موجب شده‌اند، از جمله این حرکت‌ها شاید بتوان به سرمقاله " ایگناسیو رامونت" (Ignacio Ramonet) که در روزنامه فرانسوی زبان "لوموند دیپلماتیک" (Le Monde Diplomatique) در دسامبر سال ۱۹۹۷ به چاپ رسید، اشاره کرد. او در مقاله‌اش خواستار اعمال کنترل دمکراتیک بر روی بازارهای مالی بین‌المللی شده بود. مقاله رامونت برای گروه اتک آغازگر راهی نوین بود، آن‌ها خط‌‌ مشی منتقدانه‌ای علیه جهانی‌سازی داشتند و خواستار شیوه خاصی از مالیات‌بندی بودند که در آن شهروندان سود بیشتری از معاملات مالی داشته باشند. نام گروه اتک نیز برگرفته از این طرز تفکر است.

درآلمان گروه اتک در ژانویه سال ۲۰۰۰ کار خود را آغاز کرد. "یوتا زاندرمان" (Jutta Sunderman ) از آغاز تاسیس این گروه با آن فعالیت می‌کند. او می‌گوید: «مسئله جهانی شدن روز به روز مشکل‌سازتر می‌شود، در حال حاضر بحران مالی بزرگی در جهان حاکم است و همه روزه شاهد بحث‌های داغی درباره سازمان‌های تجاری جهان هستیم. به عنوان مثال همین جنجال بزرگی که در سال ۱۹۹۹ هم‌زمان با تشکیل کنفرانس وزیران سازمان تجارت جهانی در سیاتل آمریکا رخ داد و منجر به تظاهرات گسترده‌ای شد.»

زاندرمان در گروه مشاورین اتک آلمان عضویت دارد که بالاترین کمیته تصمیم‌گیرنده در اتک است. این کمیته ۲ بار در سال تشکیل می‌شود. یک‌بار به منظور صحبت بر سر مسا‌ئل اصلی وزیربنایی و یک‌‌بار نیز برای تصمیم‌گیری‌های مهم گروه. در این کمیته تصمیمات با مشورت و توافق همه اعضا گرفته می‌شود و نه بر اساس رای اکثریت، علاوه بر آن هر دو این جلسات به صورت آزاد و عمومی برگزار می‌گردند.

در آلمان تقریبا ۱۷۰ سازمان مخالف جهانی‌سازی به شبکه اتک پیوسته‌اند. در میان آن‌ها گروه‌های مختلفی از سازمان محیط زیست و حفاظت طبیعی آلمان (BUND) گرفته تا بخش جنبش بین‌المللی و صلح‌جویانه کاتولیک‌های آلمان (Pax Christi) به چشم می‌خورند. زاندرمان با اشاره به استقبال گروه‌های مختلف از اتک می‌گوید:«اعضای گروه ما در آغاز بسیار کم بودند اما پس از تظاهرات گسترده‌ای که در سال ۲۰۰۱ علیه سران کشورهای گروه ۸ صورت گرفت ما توانستیم به تنهایی هزاران عضو فعال جذب کنیم.» در حال حاضر زاندرمان و هم‌کارانش در بیش از ۱۵۰ شهر آلمان به طور مستمر مشغول به کار هستند. «به نظر من، ما مرجع و الگوی مهمی برای سایر گروه‌ها هستیم.»

با وجود این، اتک نیز منتقدان خود را دارد. آنان اتک را متهم می‌کنند که تنها الگوهای اقتصادی – حمایتی گذشته را در قالبی نو و تازه ارائه می‌دهد. اما زاندرمان معتقد است که گروهش در ده سال گذشته خیلی چیزها را تغییر داده است. «دیگر جهانی‌سازی در بطن زندگی مردم وارد شده است. حال دیگر همه می‌دانند که این پدیده خالی از اشکال نیست و تقاضا برای بازنگری و مسوولانه برخورد کردن با این طرح حتا در میان احزاب محافظه کار نیز دیده می‌شود.» زاندرمان با ناکافی خواندن پیشرفت‌های به دست آمده به این نکته اشاره می‌کند که بسیاری از مردم از پدیده جهانی شدن هیچ سودی نمی‌برند. «باید اقدامات بیشتری در این راستا صورت بگیرد، باید حرف‌ها به مرحله عمل برسند.»

هله یـِپــِزن / م.‌ا

زیر نویس :
 - گروه اتک در بیش از ۵۰ کشور و به‌ویژه در اروپا فعالیت می‌کند، بر اساس برخی گزارش‌ها گروه‌های اتک ۹۰ هزار عضو دارند. در این میان تنها در آلمان ۱۹ هزار نفر در قالب ۲۵۰ گروه محلی عضو این گروه هستند.

ایستفان سابو در یکی از مصاحبه‌ها گفته بود: ما برای ساختن فیلم‌های خوب، نیازی به‌بودجه‌های شبه هالیوودی نداریم. او یادآوری می‌کند که چگونه فیلم‌سازان مجارستان در گاز گرفتن دستی که به آن‌ها غذا می‌داد (دولت مجارستان) ماهرترین فیلم‌سازان جهان بودند.

مجارستانی‌ها از این‌که طبقه حاکمه انگولک شود، لذت می‌بردند. ایستفان سابو می‌گوید: موفقیت سینمای مجارستان در آن بود که از رژیم حاکم انتقاد کند. ... فیلم‌ها رژیم را مسخره می‌کردند و در عین حال، رژیم برای ساختن آن‌ها پول می‌پرداخت، و این دوجانبه مایه ارضای خاطر بود.

فیلم «مفیستو»ی ایستفان سابو در سال 1982 برنده جایزه اسکار شد و فیلم «امای شیرین، بوبه عزیز» که با کمتر از پانصد هزار دلار در بوداپست تهیه شده بود، توانست خرس نقره‌ای را در چهل و دومین جشنواره بین‌المللی ببرد.

در شرایطی که با انحلال رژیم سابق مجارستان، دیگر نه سرمایه‌گذار دولتی وجود دارد، و نه کیسه بوکسی که انگولکش کنند، فیلم‌سازان شاهد آن هستند که قسمت اعظم بازار فیلم‌های آنان توسط هالیوود تسخیر شده و آن‌ها ناچارند در جستجوی منابع قابل اتکای دیگری باشند.

فیلم‌های مجارستانی که بیشتر هنری و جدی بودند، هرگز فراوانی مخاطبان را مورد نظر نداشتند. بعضی از کارگردانان موفق امروز، با نگاهی انتقادآمیز به‌آن جریان می‌نگرند و معتقدند که برخوردی نخبه‌گرایانه با فیلم‌سازی در رژیم قبلی تشویق می‌شد.

ایستفان سابو می‌گوید: هرگز این نیاز را احساس نمی‌کردند که باید در مورد مسائل مربوط به‌فروش فیلم فکری بکنند و یا خواست‌های تماشاگران فیلم‌ها را در نظر بگیرند. ... اما توجه کردن به آن‌چه که تماشاگران می‌خواهند و برآوردن خواسته‌های آن‌ها، تنها راه نجات صنعت سینماست! به قول جیولاگازداگ (کارگردان): نود درصد فیلم‌هایی که در حال حاضر در مجارستان نمایش داده می‌شود، محصول هالیوود است. بسیاری از کسانی که در صنعت سینمای مجارستان فعالیت می‌کنند معتقدند که باید نمایش فیلم‌های خارجی را ممنوع کرد، ولی راه‌حل این نیست.

جشنواره بین‌المللی تورونتو در 1995 از مجارستان به عنوان کشوری با سنت‌های برجسته سینمایی، قدردانی کرد و تحت عنوان راپسودی‌های مجارستانی، منتخبی از بیست فیلم جدید در برنامه معتبر سینمای ملی آن جشنواره نمایش داده شد.

علی همتی

 زیر نویس:

- در سینمای نوین یوگوسلاو و منطقه بالکان، از سر سازشکاری با جریانات روز، آن‌چه که از کمونیسم به نمایش گذاشته می‌شود، آن‌ست که باعث نوع پیچیده‌ای از سلطه مردانه شده است. این را بر اساس کلیشه کهنه‌ای است از فیلم‌های دوران کمونیسم بالکان، که در فیلم‌های دوران پس از کمونیسم نیز ادامه دارد! آن زمان موضوع درباره زنان کمونیستی بود که از اخلاقی برتر و منزه برخوردار بودند، ولی قربانی خواسته‌های جنسی منحرف شده کاپیتالیست‌ها و فاشیست‌ها می‌شدند. امروز افراد شریر و متجاوزان جنسی فیلم‌ها، کمونیست‌ها هستند؛ با خصایلی حیوانی و عاری از هرگونه معیار اخلاقی! این‌که آیا آن‌ها صادقانه به آن‌چه که مطرح می‌کنند اعتقاد دارند، خارج از محدوده بحث سینمای مجارستان است.

در نوشته‌ی قبلی درباره داستان‌سرایی ساخته‌گی در خدمت دولتی توضیح داده شد که نشان می‌داد رسانه‌ها در ایالات‌متحده در خدمت منافع قدرت سرمایه‌داری بوده و به‌صورت ارگان‌های تبلیغاتی عمل می‌کنند! توضیح داده‌شد که در بسیاری از موارد، به کسی گفته نمی‌شود که چه بنویسند، اما اگر گزارشگر ندانند که چه بگویند، دیگر آن شغل را نخواهند داشت! از طرف دیگر، زمانی که یک شبکه تصمیم می‌گیرد درباره موضوعی گزارش تهیه کند، می‌داند که کدام گزارشگر را به محل بفرستد. افرادی انتخاب می‌شوند که یا خود را تطبیق داده‌اند و فرمانبردار هستند یا ارزش‌های جاری را پذیرفته‌اند و به آن‌چه می‌گویند اعتقاد پیدا کرده‌اند. بعضی دیگر یا خیلی مطیع هستند یا خیلی بدبین و بعضی منفی‌باف.

رسانه‌های ایالات‌متحده و تاثیر سیستم تبلیغاتی و شستشوی مغزی