حرکت شبکه در راستای خواستهای دولت
در نوشتهی قبلی درباره داستانسرایی ساختهگی در خدمت دولتی توضیح داده شد که نشان میداد رسانهها در ایالاتمتحده در خدمت منافع قدرت سرمایهداری بوده و بهصورت ارگانهای تبلیغاتی عمل میکنند! توضیح دادهشد که در بسیاری از موارد، به کسی گفته نمیشود که چه بنویسند، اما اگر گزارشگر ندانند که چه بگویند، دیگر آن شغل را نخواهند داشت! از طرف دیگر، زمانی که یک شبکه تصمیم میگیرد درباره موضوعی گزارش تهیه کند، میداند که کدام گزارشگر را به محل بفرستد. افرادی انتخاب میشوند که یا خود را تطبیق دادهاند و فرمانبردار هستند یا ارزشهای جاری را پذیرفتهاند و به آنچه میگویند اعتقاد پیدا کردهاند. بعضی دیگر یا خیلی مطیع هستند یا خیلی بدبین و بعضی منفیباف.
رسانههای ایالاتمتحده و تاثیر سیستم تبلیغاتی و شستشوی مغزی
شاهد آن هستیم که بخش فارسی تلویزیون VOA عزم خود را جزم کرده تا بهروی دادهای جامعه ایران بهنفع دولت خود اثر گذارد و برخی از منتقدان حکومت ایران نیز سعی میکنند که از این تریبون برای بازگو کردن موضعشان استفاده کنند. تجربه نشان داده که در شرایط معینی، اینگونه رسانهها میتوانند در جهت دادن به جریان امور در داخل کشور موثر باشند، لازم است با سیاست حاکم بر آن شبکه آشنا شویم. بر اساس نوشتهای در ماهنامه نقدنو، در سایت این رسانه آمده است «صدای امریکا، که از 1942 بهروی آنتن رفت، موسسهی سخنپراکنی چندرسانهیی است که با بودجهی دولت امریکا و از طریق هیئت مدیرهی سخنپراکنی (BBG) تامین مالی میشود. هر هفته بیش از هزار ساعت برنامهی خبری، علمی و فرهنگی پخش میکند و در حدود 115 میلیون شنونده در سراسر جهان دارد و بودجهی سال 2006 آن 166 میلیون دلار بوده است.» در بند 3 منشور آن آمده است که «VOA سیاستهای ایالتهای متحد امریکا را بهنحو روشن و قاطع ارایه میکند؛ و نیز بر اساس این سیاستها، گفتگوها و دیدگاهها را ارایه میکند.» سیاستهای حاکم بر شبکه VOA سیاستهای حکومت امریکا میباشد که با استفاده از این ابزار ایدئولوژیکی، از نارضایتی مردم ایران استفاده کرده و برای ایرانیان با استفاده از تحلیلگران شکبه، بهروی دادههای روز براساس سیاستهای دولت امریکا تفسیر میکند. در این میان برای جذب مردم بیشتری از دعوت کردن گاهبهگاه فعالان سیاسی ناراضی بهرهبرداری میکند. متخصصان وابسته شبکه در جهت دادن به برداشتهای بیننده در راستای سیاستهای حکومت امریکا حداکثر تلاش خود را میکنند.
بیشتر افراد در شبکه صدای امریکا VOA به آنچه که میگویند اعتقاد دارند. این بهخاطر آن است که کسانی که به آن چیزها باور ندارند، بهطور معمول نمیتوانند به آن راه یابند. افرادی نیز که به آن گفتهها باور ندارند، خود را تطبیق داده، مطیع و فرمانبردار هستند و ارزشهای جاری را پذیرفتهاند! اما شبکه VOA همانقدر عشق به دموکراسی و حقوقبشر دارد که کاخسفید دارد! برای درک تاثیر سیستم تبلیغاتی رسانهها در شستشوی مغزی یک مثال میزنم، فرض کنید جمهوریاسلامی رادیویی بهنام صدای ایران احداث کند و در سراسر کشورها مشغول پخش برنامه شود که هدف هایی مبهم درباره دمکراتیک کردن نظام های کشورهای دیگر، حقوق بشر و بالا بردن سطح زندهگی آنان برنامه پخش کند؛ که جمهوریاسلامی بهخاطر عشق به دموکراسی و حقوقبشر در لبنان، فلسطين و عراق وغیره حضور دارد. در ادامه این رادیو سیاستهای حکومت جمهوریاسلامی تبلیغ کند. بخش بزرگی از شنوندههای این رادیو، مردمی در کوهستان و روستا، دور از شهرها هستند و به اطلاعاتی که دریافت میکنند اطمینان میکنند! اما رسانههای ایالاتمتحده بهشکل دیگری نیز فعالیت میکنند! فرض کنید که جمهوریاسلامی در موقعیتی بود که نقشی را که ایالاتمتحده ایفا کرد را بازی میکرد. یعنی از یک طرف، یک ارتش تروریست سازمان میداد که به فلان کشور حمله کند (به آنها آموزش میداد که هدفهای نرم، هدفهای شهری را مورد حمله قرار دهند، تلاش کنند که تعداد زیادی از ماموران بهداشتی، آموزگاران، کشاورزان و غیره را بهقتل برساند) و در عین حال، محاصره اقتصادی برقرار میکرد! تجارت را محاصره میکرد! مانع صادرات و واردات میشد! مانع کمکرسانی نهادهای بینالمللی میگردید! (فرض کنیم از عهده اینکار برمیآمد) حال تصور کنید که ده سال پس از آن، در حالی که کشور به سطح پایینتری تنزل کرده، انتخاباتی باشد و جمهوریاسلامی اعلام کند که «ببینید، ما این وضع را ادامه خواهیم داد، مگر اینکه شما به حزب اسلامی رای دهید» و اگر مردم به حزب اسلامی رای دهند آیا قابل تامل نیست؟ (برای مثال واشنگتن و جامعه سوداگری، کامورو را نامزد مردمسالار اعلام میکردند و کاخسفید درباره انتخابات نیکاراگوئه اعلام کرد که ما به محاصره اقتصادی ادامه میدهیم مگر اینکه کامورو برنده شود! نتیجه شکست حزب ساندنیستها در آن انتخابات بود)
در نوشتهی قبلی درباره افراد منفیبافی که برای خدمت به دولت داستانسرایی ساختهگی میکنند، به عنوان نمونه از گزارشهای جیمز لوموینه در روزنامه نیویورکتایمز نوشته شد. همانند شبکه VOA که در راستای سیاستهای حکومت امریکا حرکت میکند، شبکه ZDF نیز در راستای خواستهای وزارت دفاع و دفتر صدر اعظم آلمان حرکت میکند. برای درک بیشتر و آشنایی با محدودیتهای افزایشیابنده در حرفهی خبرنگاری در این نوع شکبهها، درباره اولریش تیلگنر مینویسم. اولریش تیلگنر (Ulrich Tilgner) گزارشگر شبکهی تلویزیونی آلمانی ZDF و سرپرست دفتر این شبکه در تهران، بهخاطر حفاظت از استقلال حرفهای خود، قرارداد کاری خود با ZDF را دیگر تمدید نکرد. او کشور کوچک سوییس را آخرین امید در دنیای بحرانی خبررسانی میداند، و از آوریل سال ۲۰۰۸ برای شبکهی تلویزیونی سوییسی SF به تهیه گزارش خواهد پرداخت.
تیلگنر در گفتوگویی با مجله میگروس، وجود محدودیتهای افزایش یابنده حرفهای در آلمان « به ویژه آنجا که مسئله به اطلاعرسانی دربارهی افغانستان مربوط است، جایی که سربازان آلمانی میمیرند» را دلیلی برای وداع همیشگی خود با دفتر ZDF در تهران نامیده است. این کارشناس امور خاورمیانه معتقد است که میتوان بازتاب ملاحظات دربارهی کشورهای ویژه را در تهیه و نشر خبر در شبکههای رادیو و تلویزیونی آلمانی مشاهده کرد. به ادعای تیلگنر شبکه دوی آلمان در راستای خواستهای وزارت دفاع و دفتر صدر اعظم آلمان عمل میکند. این درحالی است که تیلگنر، در کشور سوییس تاکنون "دخالتی" در جریان کار خود با شبکههای تلویزیونی تجربه نکرده است. تیلگنر در مصاحبهاش با مجلهی میگروس، از نحوهی خبر رسانی دربارهی اشغالگران آمریکایی در عراق انتقاد میکند و مینویسد از "مأموریت موفقیتآمیز" سخن گفتن، آنگونه که مطبوعاتی آمریکایی عمل میکنند، با توجه به ۳ میلیون آواره و ۱۵۰ هزار قربانی، یک "تمسخر باورنکردنی" است. او همچنین معتقد است، در رسانههای آلمان بهجای گزارشهای انتقادی از افغانستان، تنها به موفقیتهایی که در زمینهی بازسازی نصیب آلمانیها شده بسنده میشود.
علی همتی
- اولریش تیلگنر در سال ۱۹۴۸ در شهر برمن آلمان به دنیا آمد. تحصیلات خود را در رشتههای علوم سیاسی، علوم فرهنگی تجربی و تاریخ اقتصاد در دانشگاه فرایبورگ و توبینگن به پایان رساند. از سال ۱۹۸۰ تا سال ۱۹۸۱ در دفتر تهران تهیه گزارش برای شبکه رادیو و تلویزیون سراسری آلمان، ARD را بر عهده گرفت. جایزهی هانس یوآخیم فریدریش در بخش ژورنالیست تلویزیونی برای گزارشهای اولریش تیلگنر دربارهی جنگ عراق، به دلیل "خبر رسانی حرفهای و با کیفیت در شرایط حاد جنگی با حفظ استقلال حرفهای" به او تعلق گرفت. (منبع: دویچه وله)
